Výsledky archeologického výskumu stredovekého kostola v Palaď Komarivci (Zakarpatská oblasť, Ukrajina)

Volodymyr Moizhes

doi:10.5817/AH2025-1-6

Výsledky archeologického výskumu stredovekého kostola v Palaď Komarivci (Zakarpatská oblasť, Ukrajina)

Roč.50,č.1(2025)

Volodymyr Moizhes

https://doi.org/10.5817/AH2025-1-6

Trvalý odkaz (handle):
http://hdl.handle.net/11222.digilib/digilib.82350

PDF (slovenština)

Abstrakt

Článok informuje o výsledkoch výskumu stredovekého kostola v Palaď Komarivci (Ukrajina, Zakarpatská oblasť), ktorý realizovala archeologická expedícia Užhorodskej národnej univerzity v roku 2017. Predstavené sú výsledky výskumu v interiéri kostola a na ploche priľahlej k nemu. Celková preskúmaná plocha je 74 m². Získané z nej bolo významné množstvo nálezov. Objavené boli zvyšky základov pôvodného kostola a stopy neskorších prestavieb, čo umožnilo vytvoriť celkový plán pamiatky, tiež boli preskúmané aj murované hrobky. V interiéri kostola a v priľahlom okolí bolo zaznamenaných niekoľko hrobov, z ktorých niektoré obsahovali inventár. Celkovo získané nálezy chronologicky pokrývajú 13.–18. storočie. Ich analýza umožnila potvrdiť existenciu kostola už na prelome 13.–14. storočia.

Klíčová slova:
stredoveký kostol; loď; polygonálne presbytérium; sakristia; hrobka; hroby; drobné nálezy

Stránky:
165–201

Reference

BEDNÁR, P.–ČURNÝ, M.–ŠIMKOVIC, M., 2023: Neskorogotické a renesančné vykurovacie zariadenia na Vinianskom hrade – Late Gothic and Renaissance Heating at Castle of Vinné. Príspevok prednesený na 54. medzinárodnej konferencii archeológie stredoveku Archaeologia Historica 2023, Brno – hrad Špilberk, 18.–22. 9. 2023.

BIELICH, M.–ČURNÝ, M., 2009: Pipefindsfrom Nitra and Nitra pipeproduction – Nálezy fajok z Nitry a nitrianska fajkárska produkcia, Studies in Post-Medieval Archaeology 3, 337–362.

BOLDIZSÁR, P.–KOCSIS, E.–SABJÁN, T., 2010: A diósgyőri vár 16–17. századi kályhacsempéi. Die Ofenkacheln der Diósgyőrer Burgausdem 19–17. Jahrhundert. Miskolc.

CONSTANTINESCU, E.-M., 2016: Doamna Neaga. La 16 ani din Cislăul Buzăului pe tronul Ţării Româneşti, Zargidava – Revistă de istorie XV, 124–138.

DESCHMANN, A., 1990: Kárpátalja műemlékei. Tájak–Korok–Múzeumokkönyvtár. 2. Szám. Budapest.

DRĂGHICEANU, V., 1931: Săpăturile de la Buda-Crăciuneşti, Lapoşşi Tisău, jud. Buzău, Buletinul Comisiunii Monumente or Istorice, 159–176.

ДЗЕМБАС, O., 2010: Готичний та ренесансний кахель Невицького замку. Gothic and Renaissance Tiles from the Nevitski Castle, Науковий збірник Закарпатського краєзнавчого музею ІХ–Х, 140–197.

ÉRI, I., 1954: A kisvárdai vár kályhacsempéi, Folia Archaeologica VI, 146–152.

FODOR, G., 2016: Református múltunk kezesség I. Adattár kárpátaljai református gyülekezettörténeti kutatásokhoz 1523–2016. Tiszaszentimre.

GYURICZA, A., 1992: Reneszánsz kályhacsempék Északkelet-Magyarországról – Renaissance glazed tiles from the north-east of Hungary. Miskolc.

HARASZY, K., 1931: Palágy. In: Az Ungi Református Egyházmegye, 325–335. Nagykapos.

HERCZEG, R., 2009: A palágykomoróci református templom. In: Omnis creatura significans. Tanulmányok Prokopp Mária 70. születésnapjára (Tüskés, A., szerk.), 73–79. Budapest.

HORVÁTH, B., 1970: A tiszaörvényi párta és pártaöv, Folia archaeologica XXI, 157–168.

HUSZÁR, L., 1979: Münzkatalog Ungarn von 1000 bis Heute. München.

KISS, L., 2013: A palágykomoróci református templom falképeinek feltárása. In: Középkori templomok a Tiszától a Kárpátokig. Középkori templomok útja Szabolcsban, Beregben és Kárpátalján (Kollár, T., szerk.), 258–261. Nyíregyháza.

KOPICKI, E., 1995: Ilustrowany skorowidz pieniędzy polskich i z Polską związanych. Teksty. Tablice. Część 1. (poz. 1–7058), Część 2. (poz. 7059–12337). Warszawa.

KOTOROVÁ-JENČOVÁ, M., 2013: Výskum Stropkovského hradu, Východoslovenský pravek X, 267–279.

КУТАСОВ, С. Н.–СЕЛЕЗНЁВ, А. Б., 2010: Нательные кресты, крестовключенные и крестовидные подвески. Москва.

LOVAG, Z., 1980: Árpád-koripecsétgyűrűk, Folia Archaeologica XXXI, 221–238.

LOVAG, Z.–NÉMETH, A., 1974: A tolnai XVI. századi kincslelet, Folia Archaeologica XXV, 219–246.

MANEA, C. A., 1992: «Diadema» de la Sibiu, Cercetări arheologice XVI, 118–121. https://doi.org/10.46535/ca.09.20

MOJZSESZ, V., 2017: A palágykomoróci református templom, Várak, kastélyok, templomok 2017, 106–109.

MOJZSIS, D., 1984: XVI–XVII. századi női fejdíszek a nagylózsi leletanyagból, Folia archaeologica XXXV, 185–212.

МОЙЖЕС, В. В., 2018: Дослідження середньовічних церков Закарпаття у 2017 році, Науковий вісник Ужгородського університету, Серія «Історія» 1(38), 109–116.

МОЙЖЕС, В. В., 2019: Дослідження середньовічних церков Закарпаття, Археологічні дослідження в Україні 2017, 38–41.

MORDOVIN, M., 2014: Late Medieval and Early Modern cloth seals in the collection of the Hungarian National Museum, Archaeologiai Értesítő 139, 193–237. https://doi.org/10.1556/ArchErt.139.2014.9

MORDOVIN, M., 2016: Sziléziai posztó Magyarországon a régészeti leletek tükrében. In: Pénz, posztó, piac. Gazdaságtörténeti tanulmányok a magyar középkorról (Weisz, B., ed.), 439–455. Budapest.

NAGY, E. K., 1982: Die Tracht eines vornehmen ungarischen Mädchens aus dem 16. Jahrhundert (Restaurierung und Rekonstruktion des Boldvaer Fundes), Ars Decorativa 7, 29–79.

NEVIZÁNSKY, G.–PROHÁSZKA, P., 2018: Stredoveký a včasnonovoveký kostolný cintorín v Nesvadoch (Výskum Bélu Szőkeho v rokoch 1938 a 1943). Nitra. https://doi.org/10.5817/AH2018-1-2

PLACHÁ, V.–DIVILEKOVÁ, D., 2012: Cintorín z 11.–12. storočia na hrade Devín, SlArch LX, 45–118.

ПОГОРЖЕЛЬСЬКА, І. В.–МОЙЖЕС, В. В., 2024: В шовки та золото загорнута любов. Аналіз та реконструкція текстилю з виявленого поховання у середньовічній церкві в Паладь-Комарівцях (Закарпатська обл., Україна), Науковий вісник Ужгородського університету, Серія «Історія» 2(51), 125–141.

ПРОХНЕНКО, И. А., 2012: Керамика Закарпатья X–XIII вв. (по материалам закрытых комплексов), Карпатика 41, 110–135.

ПРОХНЕНКО, И. А., 2018: Питання датування Середнянського замку, Науковий вісник Ужгородського університету, Серія «Історія» 1(38), 117–122.

PROHNENKO, I.–MOJZSESZ, V.–ZSILENKO, M., 2013: Kárpátalja középkori és kora újkori várainak kutatsá, A nyíregyházi Jósa András Múzeum Évkönyve LV, 203–250.

ПРОХНЕНКО, І.–ЖИЛЕНКО, М.–МОЙЖЕС, В., 2020: Замки Закарпаття: від Боржави до Тиси (оборонні споруди на Соляному Шляху). Ужгород.

RÉTHY, L., 1907: Corpus Nummorum Hungariae. Magyar Egyetemes Éremtár. II. kötet. Vegyesházi királyok kora. Budapest.

РЯБЦЕВА, С., 2010: О некоторых украшениях и деталях декора одеяний населения Карпато-Дунайского региона в XIV–XVII веках, Tyragetia. Arheologie Istorie Antică, Serie nouă Vol. ІV [XІX], nr. 1, 249–262.

SLIVKA, M.–VIZDAL, M., 1984: Hrad Brekov – Die Burg Brekov im Norden von Zemplín, Nové obzory 26, 167–185.

STRAKOŠOVÁ, I., 2007: Nálezy kachlíc a ich výroba v Humennom a okolí – Kachelnfunde und Kachelnproduktion in Humenné und Umgebung, Musaica XXV, 237–255.

SZAKÁCS, B. Z., 2013: Palágykomoróc (Паладь Комарівці), református templom. In: Középkori templomok a Tiszától a Kárpátokig. Középkori templomok útja Szabolcsban, Beregbenés Kárpátalján (Kollár, T., szerk.), 251–257. Nyíregyháza.

SZAKÁCS, B. Z., 2018: Palágykomoróc. Református templom. In: «...ideje az építésnek...» (Kollár, T., szerk.), 175–185. Budapest.

TAJKOV, P., 2010: Emporové kostoly na Zemplíne. Poznámky k románskym dedinským kostolom s vežou nad emporou, Monumentorum tutela 22, 333–357.

TAJKOV, P., 2011: Súčasný stav výskumu počiatkov sakrálnej architektúry na Zemplíne a v Použí. In: Kresťanstvo v dejinách Zemplína. Zborník z rovnomennej celoslovenskej vedeckej konferencie, konanej 17.–18. septembra 2010 v Michalovciach (Adam, J.–Molnár, M.–Starják, M., edd.), 26–84. Michalovce.

TAJKOV, P., 2012: Sakrálna architektúra 11.–13. storočia na juhovýchodnom Slovensku. Košice.

TRUGLY, S., 2008: Záchrana archeologických nálezov v Hurbanove, AVANS 2006, 167–168.

Metriky