Jesuit congratulatory prints in Early Modern Bohemia : Legatio Apollinis coelestis (1646) by Bohuslav Balbín as the culmination of the genre

Roč.31,č.1(2026)

Abstrakt
This study examines the largely overlooked genre of Jesuit congratulatory prints produced by students of the upper grammar school classes, Poetics and Rhetoric, and dedicated to newly graduated Bachelors and Masters of Philosophy at university ceremonies. After outlining the thematic, formal and structural characteristics of these occasional writings from the late 16th to the mid‑17th century, the study focuses on Legatio Apollinis coelestis (1646), a work attributed to Bohuslav Balbín. Although often incorrectly associated with the coronation festivities of Ferdinand IV, the text is shown to belong firmly to the corpus of Jesuit congratulatory prints created within the academic environment of the Clementinum. The analysis highlights the sophisticated literary concept of the work, which combines poetic imitations of ancient authors, allegorical narrative frames and vivid transitional prose passages that evoke the structure of a staged performance. Particular attention is given to questions of authorship – whether the imitative poems were created by students themselves or by their teacher – as well as to the possible performative dimension of these texts. The study concludes that while Legatio Apollinis coelestis illustrates an advanced culmination of the genre, the precise division of creative labour and the extent of its actual performative use remain uncertain.

Klíčová slova:
occasional literature; carmina gratulatoria; Jesuit congratulatory prints; academic graduation; Jesuit grammar school classes of Poetics and Rhetoric; Legatio Apollinis coelestis (1646) ; Bohuslav Balbín

Stránky:
5–21
Reference

Annuae Litterae (1646). Annuae Litterae Provinciae Bohemiae Societatis Jesu. Österreichische Nationalbibliothek, sign. Cod. 11961, f. 379v.

Catalogus Personarum (1646). Catalogus Personarum Provinciae Boemiae Societatis Jesu. Archivum Romanum Societatis Iesu, sign. Boh. 90, I.

Academia primorum decem Societatis Iesu Magistrorum (1645). Academia primorum decem Societatis Iesu Magistrorum, Dominis Dominis Artium et Philosophiae Magistris ritu solenni creatis in Universitate Pragensi. Pragae: Georgius SSyparz (BCBT39591).

Actus academicus (1644). Actus academicus Christo Patienti in dolorum aula, Promotore Pontio Pilato, more institutoque academico celebratus nuper, nunc reverendis, nobilibus ac doctissimis DD. Artium liberalium et Philosophiae Neo-Magistris, cum iisdem academici honoris insignibus inaugurarentur in alma Caesarea Ferdinancaea Universitate Pragensi Collegii Societatis Iesu consecratus. Pragae: Georgius Ssyparz (BCBT38033).

Applausus hieroglyphici (1597). Applausus hieroglyphici sedecim nobilibus, ingenuis ac eruditis Artium Liberalium et Philosophiae Licentiatis, cum anno M.D.XCVII. Iulii in alma Academia Olomucensi Societatis Iesu suprema Philosophiae laurea sive Doctoratus gradu decorarentur. Olomutii: Georgius Handelius (BCBT36769).

Epigrammata (1608). Epigrammata in honorem DD. Baccalaureorum gratulationis ergo dicata. Pragae: e typographeo Othmariano (BCBT30771).

Legatio Apollinis coelestis (1646). Legatio Apollinis coelestis ad Sapientiae laureatos amatores ab Amoribus coelestibus suscepta et imitatione veterum poetarum adumbrata ac honori eorundem sapientum a Poetis Pragensibus consecrata, cum prima Philosophiae laurea in Academia Pragensi coronati triumpharent. Pragae: typis Academicis (BCBT34231).

Mausoleum septem Graeciae Sapientum (1643). Mausoleum septem Graeciae Sapientum, erectum ... in alma Caesarea Ferdinandea Universitate Pragensi Societatis Jesu et reverendis, nobilibus ac doctissimis DD. Artium et Philosophiae Neo-Doctoribus, ad immortalem sapientiae laudem per laureatos horores euntibus, consecratum. Pragae: Joannes Bilina (BCBT40163).

Musaea Stagiritica (1603). Musaea Stagiritica prima, e quibus nobiles et eruditi, sex supra decem, in alma Societatis Jesu Olomucensi Academia egressi palaestritae victores, jussu Apollinis a Musis laureis decorantur sertis. Olomucii: Georgius Handelius (BCBT40653).

Paraemiae veterum philosophorum (1641). Paraemiae veterum philosophorum, quibus recentiores sapientiae amatores, virtute, doctrina, nobilitate apprime conspicuos, dum emensae constanti cursu trieteridis optato bravio perfruerentur et suprema in publico sapientiae theatro amplissimoque severiorum Musarum comitio Ferdinandaeo sacrario Philosophici doctoratus laurea communi cum omnium applausu, more rituque antiquitus recepto, redimiti triumpharent. Pragae: typis Academicis (BCBT40707).

Pax in bilance (1651). Pax in bilance ponderata a Salomone et Noe-Doctoribus Philosophis oblata a Rhetoribus academicis, Pragae anno ponente PaCeM In soLo Deo. Pragae, s.t.n. (BCBT40746).

Poema gratulatorium (1581). Poema gratulatorium, conscriptum in honorem reverendorum, eruditissimorum dominorum Baccalaureorum, qui Nonis Ianuariis anno M.D.LXXXI. in Caesareo Societatis Iesu Collegio Pragae supremam in Artibus liberalibus ac Philosophia lauream consecuti sunt. Pragae: Georgius Nigrinus (BCBT31281).

Stefanomata (1610). Στεφανωματα, primae inaugurationi virtute ac eruditione praestantium ac noblilium Artium et Philosophiae Candidatorum in Caesarea ac Regia Societatis Iesu Academia Pragae ... dicata consecrataque. Pragae: Casparus Kargesius (BCBT41572).

Triumphus (1602). Triumphus eximia virtute praestantique doctrina viginti septem iuvenum, quem ob primam in militia Philosophica et Artium liberalium stadio consecutam victoriam celebrarunt in Caesarea Societatis Iesu Academia, Pragae, VII. Idus Maji anno Salutis M.DC.II., prima earundem Artium liberalium ac Philosophiae laurea redimiti. Pragae: Wenceslaus Marinus (BCBT41876).

Baďurová, A. et al. (1989). Bibliografie spisů Bohuslava Balbína vytištěných do roku 1800. I. Bibliografické popisy. Praha: Základní knihovna – Ústředí vědeckých informací ČSAV.

Bibliografie cizojazyčných bohemikálních tisků do roku 1800 (BCBT) [online database]. Praha: Knihovna AV ČR [online available at https://bcbt.lib.cas.cz/; accessed 24.04.2026].

Bio-bibliografická databáze řeholníků v českých zemích v raném novověku [online database]. Praha: Historický ústav AV ČR [online available at https://www.hiu.cas.cz/bio-bibliograficka-databaze-reholniku-v-ceskych-zemich-v-ranem-novoveku; accessed 24.04.2026].

Bobek, W. (1932). Bohuslav Balbín. Bratislava: Filozofická fakulta University Komenského.

Bobková-Valentová, K. (2006). Každodenní život učitele a žáka jezuitského gymnázia. Praha: Karolinum.

Bobková-Valentová, K., Havlík, J., & Viták, K. (Eds.). (2021). BB 400: Ó kráso Země české, vlastenče náš! Klatovy: Městská knihovna Klatovy [retrieved 24.04.2026 from asep.lib.cas.cz/arl-cav/cs/csg/?repo=crepo1&key=89393069680].

Bočková, A. (2021). B. Balbín: Legatio Apollinis coelestis – korunovační spisek nebo divadelní vystoupení? In K. Bobková-Valentová, J. Havlík, & K. Viták (Eds.), BB 400: Ó kráso Země české, vlastenče náš! (pp. 267–283). Klatovy: Městská knihovna Klatovy.

Chroust, V., Buršíková, Z., & Viták, K. (2014). Dělám to k větší slávě Boží a chvále vlasti: Bohuslav Balbín a jeho doba. Klatovy: Město Klatovy.

Čornejová, I. (2002). Tovaryšstvo Ježíšovo: jezuité v Čechách. Praha: Hart.

van Dam, H.-J. (2015). Poems on the Threshold: Neo-Latin Carmina Liminaria. In A. Steiner-Weber (Ed.), Acta Conventus Neo-Latini Monasteriensis: Proceedings of the Fifteenth International Congress of Neo-Latin Studies (Münster 2012) (pp. 50–81). Leiden: Brill. | DOI 10.1163/9789004289185_004

Kalista, Z. (1939). Bohuslav Balbín. Praha: Fr. Borový.

Kučera, J. P., & Rak, J. (1983). Bohuslav Balbín a jeho místo v české kultuře. Praha: Vyšehrad.

Lill, A. (2003). Neo-Latin Carmina Gratulatoria and the Classical Tradition in the Occasional Poetry at the Academia Dorpatensis (1632–1636). In O. Merisalo, & R. Sarasti-Wilenius (Eds.), Erudition and Eloquence: The Use of Latin in the Countries of the Baltic Sea (1500–1800) (pp. 171–186). Helsinki: Acad Scientiarum Fennica.

Martínek, J. (1966). Gratulační sborníky k bakalářským a magisterským promocím v 16. a 17. století. Acta Universitatis Carolinae – Historia Universitatis Carolinae Pragensis, 7, 118–126.

Martínek, J. (1967). Přehled gratulačních sborníků k promocím v letech 1583–1620. Acta Universitatis Carolinae – Historia Universitatis Carolinae Pragensis, 8, 103–108.

Pokorná, Z., & Svatoš, M. (Eds.). (1992). Bohuslav Balbín a kultura jeho doby v Čechách. Praha: Památník národního písemnictví.

Rejzek, A. (1908). P. Bohuslav Balbín T. J.: Jeho život a práce. Praha: Dědictví sv. Prokopa.

Sommervogel, C. (1890). Bibliothèque de la Compagnie de Jésus (Tome 1). Bruxelles: O. Schepens.

Spevak, O. (Ed.). (2006). Bohuslai Balbini Verisimilia humaniorum disciplinarum. Bohuslav Balbín: Rukověť humanitních disciplín. Praha: KLP.

Truhlář, A. et al. (Eds.). (1966). Rukověť humanistického básnictví v Čechách a na Moravě = Enchiridion renatae poesis Latinae in Bohemia et Moravia cultae (Vol. 1). Praha: Academia.

Viktora, V., & Hálková, M. (Eds.). (2002). Balbínovská miscellanea: sborník příspěvků z konference konané u příležitosti 380. výročí narození Bohuslava Balbína: Klatovy 3. a 4. prosince 2001. Klatovy: Městská knihovna Klatovy.

Metriky

0

Crossref logo

0


0

Views

0

PDF (angličtina) views