Autobiography without the last word : around Bakhtin's concept of dialogue

Vol.28,No.2(2025)

Abstract
The article applies Mikhail Bakhtin's concepts of dialogism and polyphony to the analysis of contemporary autobiographical writing. It argues that Bakhtin's theory of subjectivity and language enables a reinterpretation of autobiography as a dialogic space in which multiple voices, perspectives, and cultural discourses intersect. Through the analysis of three exemplary works — Roland Barthes's Roland Barthes, Gertrude Stein's The Autobiography of Alice B. Toklas, and Art Spiegelman's Maus — the study demonstrates how modern autobiographical texts transgress traditional genre boundaries and enact a dialogical model of the self. Employing Bakhtin's categories reveals that autobiographical writing is not merely an act of self-expression but a form of participation in an ongoing cultural dialogue where the individual "I" is constituted through relations with others.

Keywords:
Mikhail Bakhtin; dialogism; polyphony; autobiography; subjectivity; life writing; non-fiction literature

Pages:
64–78
References

BACHTIN, Michaił: Nad nową wersją książki o Dostojewskim. In: Estetyka twórczości słownej. Tłum. Ulicka, Danuta. Warszawa: PIW, 1986.

BACHTIN, Michaił: Problemy twórczości Dostojewskiego. In: Ja – Inny. Wokół Bachtina. Antologia. T. 1, red. Ulicka, Danuta, tłum. Grajewski, Wincenty. Kraków: Universitas, 2009. | DOI 10.12775/pch.2010.018

BACHTIN, Michaił: Słowo w dziele Dostojewskiego. In: Problemy poetyki Dostojewskiego. Tłum. Modzilewska, Natalia. Warszawa: PIW, 1970.

BALBUS, Stanisław: Zagłada gatunków. Teksty Drugie, 6, 1999.

BALCERZAN, Edward: W stronę genologii multimedialnej. In: Genologia dzisiaj. Red. Bolecki, Włodzimierz, Opacki, Ireneusz. Warszawa: IBL PAN, 2000.

BARTHES, Roland: Roland Barthes. Tłum. Swoboda, Tomasz. Gdańsk: Słowo/obraz terytoria, 2011.

CAŁEK, Anita: Biografia jako reprezentacja. Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Poetica, 4, 2016.

CAŁEK, Anita: Dialogowość listu w świetle koncepcji polifonicznego Ja. Zagadnienia Rodzajów Literackich, 3, 2021. | DOI 10.26485/zrl/2021/64.3/2

CZAPLIŃSKI, Przemysław: Rozmowa przeciw ekstazie. O kłopotach z autobiografią (nie tylko) komunistyczną. Teksty Drugie, 6, 2018. | DOI 10.18318/td.2018.6.2

CZERMIŃSKA, Małgorzata: Autobiografia duchowa w dwudziestowiecznej literaturze polskiej. Roczniki Humanistyczne, 1, 1986.

CZERMIŃSKA, Małgorzata: Autobiografia jako wyzwanie. O dzienniku Gombrowicza. Teksty Drugie, 1, 1994.

CZERMIŃSKA, Małgorzata: Postawa autobiograficzna. In: Studia o narracji. Red. Błoński, Jan, Jaworski, Stanisław, Sławiński, Janusz. Wrocław: Ossolineum, 1982.

EAGELTON, Terry: I contain Multitudes. London Review of Books. 21 June, 13–15.

FIUT, Ignacy S., MATUZIK, Marcin: Blogi. Literatura interaktywna w sieci. Estetyka i Krytyka, 2, 2002.

GŁOWIŃSKI, Michał: Wirtualny odbiorca w strukturze utworu poetyckiego. In: GŁOWIŃSKI, Michał: Style odbioru. Szkice o komunikacji literackiej. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1977.

GUSDORF, Georges: Warunki i ograniczenia autobiografii. Tłum. Barczyński, Janusz. Pamiętnik Literacki, 1, 1979.

LEJEUNE, Philippe: Wariacje na temat pewnego paktu. O autobiografii. Red. LUBAS-BARTOSZYŃSKA, Regina. Tłum. Grajewski, Wincenty [i in.]. Kraków: Universitas, 2007.

MAJBRODA, Katarzyna: Śmiech – dialog – wywrotowość. Bachtin w recepcji antropologicznej. Lud, 104, 2020. | DOI 10.12775/lud104.2020.21

MEERZON, Yany: Between Je and Moi: Staging the Heteroglossia of Immigrant Autobiography. Theatre Research in Canada / Recherches théâtrales au Canada, 1, 2016. | DOI 10.3138/tric.36.2.290

MOŚCICKI, Paweł: Autobiografia bez autora. Dwutygodnik, 69, 2011. [online]. https://www.dwutygodnik.com/artykul/2810-autobiografia-bez-autora.html. [cit. 11.09.2025].

OKOPIEŃ-SŁAWIŃSKA, Aleksandra: Intertekstualność, dialogowość i przytoczeniowa budowa utworu literackiego. Teksty Drugie, 5, 2020. | DOI 10.18318/td.2020.5.4

OLEŚ, Piotr K.: Dialogowe funkcje Ja – implikacje dla zdrowia. Chowanna [numer specjalny], 2012. | DOI 10.31261/chowanna.2012.s.04

SKALIŃSKA, Ewangelina: Polifonia powieści Dostojewskiego a zagadnienie wielogłosowości poezji Norwida. Colloquia Litteraria UKSW, 2, 2012. | DOI 10.21697/cl.2012.2.06

SPIEGELMAN, Art.: Opowieść ocalałego. Mój ojciec krwawi historią. Tłum. Bikont, Piotr. Kraków, Wydawnictwo Post, 2001.

SWOBODA, Tomasz: Od autora do tłumacza i z powrotem. Uwagi na marginesie "Rolanda Barthes'a". Autobiografia, 2, 2015. | DOI 10.18276/au.2015.2.5-04

URBAŃCZYK, Paulina: Autobiografia ≠ autoanaliza – "Wstęp do autoanalizy" Rolanda Barthes'a. Autobiografia, 1, 2015. | DOI 10.18276/au.2015.1.4-03

WISZNIOWSKA, Monika: Zobaczyć – opisać – zrozumieć. Polskie reportaże literackie o rosyjskim imperium. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 2017. | https://hdl.handle.net/20.500.12128/10926

Metrics

0

Crossref logo