To tame Sami swoi : film education as an element of intercultural communication (as part of teaching Polish as a foreign language)

Vol.35,No.1(2025)

Abstract
The article focuses on the relationship between film education and the teaching of Polish as a foreign language in the context of intercultural communication. Using the example of the cult Polish film Sami swoi (Our Folks, 1967), the author discusses the problems and challenges involved in the reception of a work deeply rooted in Polish history and culture. The article examines how the film is perceived and interpreted by groups of students learning Polish outside of Poland, who analyse Sylwester Chęciński's production through the lens of their own cultural backgrounds. A key aspect of this reception involves the difficulty in recognizing the film's more subtle elements — such as its connection to Sarmatian culture or the linguistic stylization employed by the filmmakers.

Keywords:
glottodidactics; film education; intercultural communication; Polish culture; Polish language in film; Sarmatism

Pages:
49–70
References

Agnieszka 46 [film]. Reżyseria Sylwester CHĘCIŃSKI. Polsko, 1964.

BAUMAN, Z.: Ponowoczesne wzory osobowe. Studia Socjologiczne, 1993, nr 2 (119), s. 435–458. ISSN 0039-3371.

BIRKHOLC, R.: "Sami swoi", reż. Sylwester Chęciński. Culture.pl. [online]. Dostupné z: https://culture.pl/pl/dzielo/sami-swoi-rez-sylwester-checinski. [cit. 1.11.2021].

BUDZIK, J. H., TAMBOR, A.: Polska półka filmowa. Krótkometrażowe filmy aktorskie i animowane w nauczaniu języka polskiego jako obcego. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 2018. ISBN 978-83-226-3478-3.

CZEŚNIK, M., GIZA, B., KWIATKOWSKA, A., WENZEL, M., ŻERKOWSKA-BALAS, M. (eds.): Polacy o polskich filmach – opinie Polaków o polskim kinie i ich postawy wobec polskiej produkcji filmowej. Badania społeczne. Warszawa: Filmoteka Narodowa, 2020.

DARMAS, M.: Obywatel rycerz. Zarys socjologii filmu. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, 2014. ISBN 978-83-2351-500-5.

DĄBROWSKA, A.: Współczesne problemy lingwistyki kulturowej. In: CZERMIŃSKA M., GAJDA, S., KŁOSIŃSKI, K., LEGEŻYŃSKA, A., MAKOWIECKI, A. Z., NYCZ, R. (eds.): Polonistyka w przebudowie. T. 2. Kraków: Universitas, 2005, s. 99–110. ISBN 83-242-0545-4.

DENEMARKOVÁ, R.: Peníze od Hitlera. Letní mozaika. Brno: Host, 2006. ISBN 978-80-7294-309-8. | DOI 10.1007/978-3-476-05728-0_11950-1

DĘBSKI, R.: Dwujęzyczność angielsko-polska w Australii. Języki mniejszościowe w dobie globalizacji i informatyzacji. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2009. ISBN 978-83-2332-761-5.

DUKAJ, J.: Po piśmie. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2019. ISBN 978-83-08086-31-5.

ESCUDÉ P., JANIN P.: Le point sur l'intercompréhension, clé du plurilinguisme. Paris: Clé Intertational, 2010. ISBN 978-2-09-038260-0.

GĘBAL, P.: Interkomprehensja, strategie mediacyjne i nauczanie języków obcych. In: LIPIŃSKA, E., SERETNY, A. (eds.): Tłumaczenie dydaktyczne w nowoczesnym kształceniu językowym: monografia zbiorowa. Kraków: Księgarnia Akademicka, 2016, s. 77–93. ISBN 978-83-7638-772-7.

I było święto. Andrzej Mularczyk [słuchowisko radiowe]. Reżyseria: Andrzej ŁAPICKI. Archiwum Polskiego Radia, 1965.

KAJAK, P.: Kultura popularna w nauczaniu polszczyzny jako języka obcego. Wstęp do kulturoznawstwa glottodydaktycznego. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, 2020. ISBN 978-83-2354-126-4. | DOI 10.31338/uw.9788323541264

KLACZYŃSKI, Z.: Funkcja optymizmu. Trybuna Ludu, 1974, nr 157, s. 8.

KLIM, A.: Tak się kręciło. Na planie 10 kultowych filmów PRL. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2016. ISBN 978-83-0118-778-1.

KOMOROWSKA, H.: Metodyka nauczania języków obcych. Warszawa: Fraszka Edukacyjna, 2001. ISBN 978-83-8883-945-0.

KRESA, M.: Od słuchowiska przez film po książkę – leksykalne wykładniki stylizacji językowej w Samych swoich. Rozprawy Komisji Językowej ŁTN, 2015, t. LXI, s. 141–161. ISSN 0076-0390. | DOI 10.26485/rkj/2023/71/6

KUCHARCZYK, R.: Nauczanie języków obcych a dydaktyka wielojęzyczności (na przykładzie francuskiego jako drugiego języka obcego. Lublin: Wydawnictwo Werset, 2018. ISBN 978-83-235-4699-1.

LEDER, A.: Prześniona rewolucja. Ćwiczenie z logiki historycznej. Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej, 2014. ISBN 978-83-6385-561-1. | DOI 10.12797/politeja.12.2015.39.21

LIPIŃSKA, E., SERETNY, A.: ABC metodyki nauczania języka polskiego jako obcego. Kraków: Universitas, 2005. ISBN 978-83-2421-654-3.

MAJMUREK, J.: Czapliński: Gdyby sarmatyzm nie istniał, Michaśka sama by go wymyśliła. Interview s Przemysławem Czaplińskim. Krytyka Polityczna. 06.06.2015. ISSN 3072-2063. [online]. Dostupné z: https://krytykapolityczna.pl/kultura/historia/ 01.11.2021].

MROŻEK, S.: Polska w obrazkach Sławomira Mrożka. Przekrój, 1957, nr 616 (05/1957), s. 216.

MULARCZYK, A.: Sami swoi. Łódź: Akapit, 1993. ISBN 978-83-7200-018-7.

NAGÓRKO, A.: Z problemów etnolingwistyki – jak porównywać języki i kultury. Poradnik Językowy, 1994, nr 4, s. 4–14. ISSN 0551-5343.

NIEDŹWIEDŹ, J.: Sarmatyzm jako tradycja wynaleziona. Teksty Drugie, 2015, nr 1, s. 46–62. ISSN 0867-0633.

NIEMOJEWSKA, A.: Nie ma mocnych na Pawlaka. Rzeczpospolita, 11.04.2021. ISSN 1689-2445. [online]. Dostupné z: https://www.rp.pl/historia/art8620801-nie-ma--mocnych-na-pawlaka. [cit. 01.12.2021].

Oswoić. In: Słownik języka polskiego PWN. [online]. Dostupné z: https://sjp.pwn.pl/sjp/oswoic;2496768.html. [cit. 01.11.2021].

PELTZ, J.: Komedia sarmacka. Film, 1967, nr 38, s. 4.

PEŁCZYŃSKI, G.: Trylogia Sylwestra Chęcińskiego. Konteksty Kultury, 2015/12, z. 3, s. 369–381. ISSN 2083-7658.

PISAREK, W.: Polskie słowa sztandarowe i ich publiczność. Kraków: Universitas, 2002. ISBN 978-83-2420-003-0.

ROSSET, E.: Ziemie Zachodnie i Północne jako laboratorium demograficzne. Studia Demograficzne, 1969, z. 20, s. 3–42.

SAKSON, A.: Rodzące się etosy Ziem Odzyskanych. In: SZOMBURG, J., WANDAŁOWSKI, M. (eds.): Polskie etosy regionalne i ich znaczenie z perspektywy ogólnonarodowej. Gdańsk: Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową, 2018, s. 75–83. ISBN 978-83-7615-145-8.

Sami swoi [film]. Reżyseria Sylwester CHĘCIŃSKI. Polska, 1967.

SCHULTZE B.: Historia i kultura pod soczewką: kluczowe pojęcia polskiej kultury jako wyzwanie dla tłumacza. In: SCHULTZE, B.: Perspektywy polonistyczne i komparatystyczne. Kraków: Universitas, 1999, s. 3–22. ISBN 978-83-7052-728-0.

SŁODOWSKI, J. (ed.): Leksykon polskich filmów fabularnych. Warszawa: Wiedza i Życie, 1996. ISBN 978-83-86805-624

SOBOLEWSKI, T.: Pawlak rozmawia z widownią. Film, 1978, nr 31, s. 4. ISSN 0137-463X.

SZUMERA, M.: Film w nauczaniu języka polskiego jako obcego. Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia de Cultura, 2017, nr 9 (2), s. 162–171. ISSN 2083-7275. | DOI 10.24917/20837275.9.2.13

TALARCZYK-GUBAŁA, M.: Rejs, Sami swoi. Akademia Polskiego Filmu. [online]. Warszawa 2014. Dostupné z: https://akademiapolskiegofilmu.pl/pl/historia-polskiego-filmu/archiwum-wykladow/218/218. [cit. 01.11.2021].

TALARCZYK-GUBAŁA, M.: "Nie ma mocnych", czyli po co dziadek to kino urządza. In: BUBNICKI, R., DĘBSKI, A. (eds.): Sylwester Chęciński. Wrocław: Wydawnictwo Gajt, 2015, s. 238–246. ISBN 978-83-62584-71-0.

TAMBOR, A.: Film jako narzędzie pomocnicze w procesie adaptacji migrantów. Postscriptum Polonistyczne, 2019, nr 2 (24), s. 259–272. ISSN 1898-1593. | DOI 10.31261/ps_p.2019.24.16

TAMBOR, J.: Nauczanie wymowy polskiej. Trudności różnych grup cudzoziemców. In: ACHTELIK, A., KITA, M., TAMBOR, J. (eds.): Sztuka i rzemiosło. Nauczyć Polski i polskiego. Tom 2. Katowice: Wydawnictwo Gnome 2010, s. 30–51. ISBN 978-83-87819-02-6. | DOI 10.31261/pn.4221

TUČKOVÁ, K.: Vyhnání Gerty Schnirch. Brno: Host, 2009. ISBN 978-80-7294-315-9.

WILCZYŃSKA, W., MACKIEWICZ, M., KRAJKA J.: Komunikacja interkulturowa. Wprowadzenie. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, 2019. ISBN 978-83-232-3392-3.

Metrics

0

Crossref logo

0

Views

0

PDF (Polish) views